Voormalig Orgel Kapelletje rijksmonument

Orgel Kapelletje

de kapel van het Emmahuis met orgel

Theater ’t Kapelletje is gevestigd in de voormalige kerkzaal van het Emmahuis. Deze zaal bood plaats aan zo’n 250 kerkgangers. Op de plek van het verhoogde achterpodium stond de preekstoel en daarboven was een orgel aangebracht. De huidige kleedkamer was in die tijd de orgelgalerij.

 

Westerkerk Kruiskade Rotterdam

de vooroorlogse Kruiskade met de Westerkerk

Het orgel was niet nieuw, toen het in het Emmahuis werd geplaatst. Het was “overgenomen” van de toenmalige Westerkerk aan de Kruiskade, waar het van 1872 tot 1936 dienst heeft gedaan. Door stadsuitbreiding in de jaren dertig bleek het orgel te klein geworden voor een volle kerk met 1400 zitplaatsen.
De Westerkerk kreeg een nieuw orgel, maar dit heeft maar kort dienst gedaan: de kerk werd in 1940 verwoest bij het bombardement op Rotterdam.

 

In het Emmahuis heeft het orgel de kerkzang begeleid tot 1979, toen het bejaardenhuis werd gesloten.  Aanvankelijk bleef het in de kapel staan waar weer en wind overheersten en duiven een nest bouwden in het binnenwerk.

Bovendien stond het in de weg toen de kapel tot theater omgebouwd ging worden (mooie cirkelgang der geschiedenis: de Westerkerk werd ooit gebouwd op de plek waar toen de komediezaal Willem Tell was; niet ver van waar je nu het Oude Luxor-theater kunt vinden).
Besloten werd tot demontage en opslag in de kelder. Maar ook hier worden zelfs goede orgels niet beter van, eerder slechter. Het stond (of beter, lag) enige jaren te koop totdat het in 1987 werd gerestaureerd en aangekocht door de Sionskerk in Apeldoorn.

 

orgel kapelletje nu

het orgel, zoals het nu schittert in Beemte-Broekland (Apeldoorn)

Maar door het teruglopende kerkbezoek werd rond het millennium besloten deze kerk te sluiten. Echter, ook elders in Apeldoorn gingen kerken dicht en werden wijkgemeenten samengevoegd, zoals ook in Noord Apeldoorn waar de Pniëlkerk werd afgestoten en de Wilhelminakerk in het tot de gemeente Apeldoorn behorende Beemte-Broekland mocht gaan renoveren en op zoek ging naar een ander orgel. En waarom zou je elders een ander orgel kopen en laten verhuizen als er binnen handbereik een mooi en perfect orgel overcompleet is.
En zo kon het zomaar gebeuren dat het orgel in het voorjaar van 2002 werd verhuisd en speelklaar opgeleverd voor de feestelijke her-ingebruikname van kerk en orgel op 28 april 2002.

 

Enkele jaren later werd tot rijksmonument verklaard, zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het omschrijft, de “Hervormde Wilhelminakerk, VANWEGE het tweeklaviers ORGEL met vrij pedaal. In 1872 gemaakt door C.G.F. Witte te Utrecht voor de Westerkerk te Rotterdam. Van 1923 tot 1979 in de kapel van het Emmahuis te Rotterdam. In 1987 gerestaureerd door de fa. Hendriksen & Reitsma te Nunspeet en geplaatst te Apeldoorn. In 2003 ongewijzigd overgeplaatst naar de hervormde Wilhelminakerk in Beemte Broekland.

Waardering:

Het orgel is van nationaal belang:

– vanwege de hoge kwaliteit van de verschillende onderdelen;

– vanwege het artistieke niveau van de klankgeving;

– vanwege de grote mate van gaafheid van het klankbeeld (“…);

– voor het oeuvre van orgelmaker C.G.F. Witte uit Utrecht, dat zich kenmerkt door instrumenten op hoog artistiek niveau met een consistente kwaliteit

– als prototype van een kleine serie bescheiden begeleidingsorgels.”

 

En zo is dit orgel, dat hier jaren voor oud vuil in de kelder heeft gelegen, toch nog goed terechtgekomen.

 

 

Teksten en foto’s ontleend aan:

  • het speurwerk van Henk Vermeulen
  • Dr. A.G. Ploeg: De v.m. Westerkerk te Rotterdam als kerkhistorisch gedenkteken (Rotterdams Jaarboekje)
  • http://reliwiki.nl
  • de website van de Wilhelminakerk in Beemte-Broekland (www.wilhelminakerk.com/)
  • Kees Deenik en Marius Heijenk: Negentig stoelen, 30 jaar Theater ’t Kapelletje (Stichting Theater ’t Kapelletje, 2015).